و ظاهرا سرعت در اصل ، وصف حركت ، و عجله وصف متحرك بوده ، ( بعدها به خود متحرك هم گفته‌اند مسارع ، و گرنه در اصل لغت موارد هر يك غير مورد ديگرى است . ) و كلمه « خيرات » به معناى مطلق اعمال صالح است - چه عبادت ، چه انفاق ، چه عدل ، چه قضاى حاجت و . . . و اين كلمه بدان جهت كه هم جمع است و هم الف و لام بر سر دارد از نظر ادبيات استغراق را مىرساند . و همانطور كه گفتيم شامل همه انحاى خيرات مىشود ، و ليكن بيشتر در خيرات مالى اطلاق مىگردد . همانطور كه كلمه « خير » بيشتر در مورد مال استعمال مىشود . خداى سبحان در اين آيه شريفه كلياتى از صفات پسنديده نيكان از اهل كتاب را بر شمرده ، اول ايمان به خدا ، دوم امر به معروف و نهى از منكر ، سوم مسارعت در كار خير و چهارم اين است كه ايشان مردمى صالحند ، و به همين جهت همنشينان انبيا و صديقين و شهداء هستند . چون در آيات شريفه : « اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ » « 1 » ، اهل صراط مستقيم را از كسانى دانسته كه بر آنان انعام شده و مورد غضب قرار نگرفته و گمراه نشدند . و در آيه شريفه « فَأُولئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّه عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَداءِ وَالصَّالِحِينَ . . . » « 2 » فرموده : آنهايى كه مورد انعام خداى تعالى قرار گرفته‌اند ، با انبيا و صديقين و شهدا و صالحين هستند و بعضى از مفسرين گفته‌اند : مراد در اين آيه عبد اللَّه بن سلام و اصحاب اويند . * ( « وَما يَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ يُكْفَرُوه . . . » ) * اينجا منظور از كفر ، كفران در مقابل شكر است . مىفرمايد : هر كار خيرى كه مىكنند از ناحيه خداى تعالى كفران نمىشوند ، يعنى خداى تعالى شكرشان را بجا مىآورد و عمل خيرشان را به ايشان بر مىگرداند ، بدون اينكه آن را ضايع و بىنتيجه بگذارد . هم چنان كه در جاى ديگر فرموده : « وَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْراً فَإِنَّ اللَّه شاكِرٌ عَلِيمٌ » « 3 » و نيز فرموده : « وَما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَلأَنْفُسِكُمْ . . . وَما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَأَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَ » « 4 »

--> ( 1 ) « سوره حمد ، آيه 7 » . ( 2 ) « سوره نساء آيه 96 » . ( 3 ) و هر كس خيرى را بدون اينكه خداى تعالى او را فرمان داده باشد ، از پيش خود انجام بدهد ، خدا هم شكرگزار است و هم دانا . « سوره بقره ، آيه 158 » . ( 4 ) آنچه از خير انجام مىدهيد به نفع خود انجام داده‌ايد . . . و آنچه از خير انفاق كنيد ، بدون كم و كاست به شما پرداخت مىشود و شما ستم نمىشويد . « سوره بقره ، آيه 272 » .